قورئانی پیرۆز گه‌وره‌ترین موعجیزەیە كه‌ به‌رده‌وامه‌ تاكو ڕۆژی قیامه‌ت وه‌ هیچ هه‌ڵه‌یه‌كی تیا نیه‌ وه‌ كه‌س ناتوانێ هاوشێوه‌ی ئاماده‌بكات.

القرآن الكريم :وهو أعظم المعجزات الذي لايأتيه الباطل من بين يديه ولامن خلفه فإن القرآن معجزه إلى يوم القيامه

له‌تبوونی مانگ له‌ڕۆژی جه‌نگی به‌در کە بووه‌ دوو پارچه‌ی له‌یه‌ك ترازاو: هه‌روه‌ك خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: (إقتربت الساعه وانشق القمر). ئەو ڕوداوە لە کاتێکدا ڕویدا کە کافرەکانی مەکە بە سەرۆکایەتی ئەبو جەهل داوایان لە پێغەمبەر کرد و گوتیان ئەگەر ڕاست ئەکەی مانگمان بۆ لەت بکە تا باوەڕت پێبێنین. دواتر بە ویستی خوای گەورە مانگ لەت بوو لەتێکی لەسەر چیای(الصفا، وە نیوەکەی دیکەی لەسەر  چیای قيقعان) وەستا. بەڵام کافرەکان گوتیان بەڕاستی ئەوە سیحرە محمد لە ئێمەی دەکات.

انشقاق القمر ليله البدر حتى افترق فرقتين كما قال تعالى (إقتربت الساعه وانشق القمر)

ئیمام علی به‌هۆی تۆزو خۆڵه‌وه‌ چاوێكی له‌ده‌ستدا وهیچی نه‌ده‌بینی تاكو پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) تفی بپرۆزی تێ كرد و چاك بووه‌وه‌.

أن عين أبي طالب ـرضي الله عنه ـ برأت من الرمد حين تفل فيها .متفق عليه

أبي بن خلف هه‌ركاتێك پێغه‌مبه‌ری ببینیایه‌ ده‌یووت: ده‌بێت بتكوژم، به‌ڵام پێغه‌مبه‌ری خوا پێی ده‌فه‌رموو ان شاء الله من ده‌تكوژم. ئه‌وه‌بوو له‌ڕۆژی جه‌نگی ئوحدا به‌ شمشێرێك به‌ که‌می ملی بریندار كرد، ئه‌ویش هاواری کرد و ووتی: وا محمد كوشتمی. هاوڕێکانی پێیان گوت: خه‌مت نه‌بێت برینه‌كه‌ت هیچ نیه‌و نامریت. ناوبراویش گوتی: محمد پێی ووتم من ده‌تكوژم، گه‌ر ته‌نها تفێكی لێ بكردمایه‌ هه‌ر ده‌مكوژێ. ئه‌وه‌بوو مرد.

ان أبي بن خلف كان يلقي المصطفى فيقول ان عندي قعودا أعلفه كل يوم أقتلك عليه فيقول بل أنا أقتلك إن شاء الله فطعنه يوم أحد في عنقه فخدشه غير كثير ،فقال :قتلني محمد فقالوا :ليس بك بأس قال :انه قال كأنا أقتلك فلو بصق علي ليقتلني فمات

خوای گه‌وره‌ هه‌موو زه‌وی  بۆ پێغه‌مبه‌ر (صلى الله علیه وسلم) كۆكرده‌وه‌ تاكو هه‌مووی له‌ ڕۆژهه‌ڵاته‌وه‌ تاكو ڕۆژئاوا بینی، وە خوای گه‌وره‌ پێی فەرموو ده‌سه‌ڵاتی موسڵمانان ده‌گه‌یه‌نێته‌ ئه‌وه‌نده‌ی پێشانماندایت.

أن الله زوى ـ أي جمع ـ له الأرض كلها فضم بعضها لبعض حتى رأها وشاهد مغاربها ومشارقها قال تعالى :وان ملك أمته سيبلغ مازوى له منها

شەش وشتریان هێنا تا پێغەمبەر (صلي الله عليه وسلم)سەریان ببڕێت ئەوەبوو هەر یەکەو لە وشترەکان نزیك دەبوونەوە تا پێغەمبەر بە دەستی پیرۆزی سەریان ببڕێت.

أنه قربت منه ست من الأبل لينحرها فصارت كل واحده تقترب منه ليبدأبها .رواه أبو داود والنسائي

صحابی (عبدالله بن عتبك الأنصاري) کاتێك لەسەر پەیژەیەکەوە دابەزی بۆ کوشتنی(رافع بن ابي الحقیق کوشتی. بەڵام له‌سه‌ر په‌یژه‌کە کەوتەخوارەوە و قاچێكی بریندار بوو و شكا، پاشان پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) ده‌سته‌ پیرۆزه‌كانی هێنایه‌ سه‌ر قاچیا و چاك بووه‌وه‌.

أن عبد الله بن عتيك الأنصاري أصيبت رجله حين نزل من درج إلى رافع أبن ابي الحقيق لما قتله فمسحها بيده الشريفه فبرأت .رواه البخاري

پێغەمبەر فەرمووی كه‌ كۆمه‌ڵێ له‌ ئوممه‌ته‌كه‌ی سوارده‌بن بۆ نێو ده‌ریا واته‌ جیهاد و غه‌زا ده‌كه‌ن له‌ناو ده‌ریا، وه‌ یه‌كێك له‌وانه‌ (ام حران - دایكی حران) دەبێت. ئه‌وه‌ش دوای خۆی ڕوویدا وەك خۆی فەرمووی.

انه أخبر عن طوائف من أمته أنهم سيركبون وسط البحر أي يغزون في البحر كالملوك على الأسره ومنهم أم حرام بنت ملحان فكان كما أخبر . رواه البخاري

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) فه‌رمانی كرد به‌ ئیمام عومه‌ر (خوای گەورە لێی ڕازیبێت)كه‌ خورما ببه‌خشێت به‌ چوار سه‌د سوارچاك هاتبوون بۆلای بۆ خورما، ئه‌وه‌بوو ئیمام عومه‌ر به‌هه‌موویانی به‌خشی و له‌كۆتایدا خورماكه‌ وه‌كو خۆی مایه‌وه‌ هه‌روه‌كو كه‌س ده‌ستی بۆ نه‌بردبێت.

أنه أمر عمر الفاروق ـ رضي الله عنه ـ ان يزود اربع مائه راكب اتو إليه من تمر كان عنده فزودهم منه والتمر كان مقدراه كالفصيل الرابض فزودهم جميعا وكأنه ما مسه أحد .رواه أحمد وغيره.

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) سەبارەت بە ئیمام عوسمان كوڕی عه‌فانی  (خوای گەورە لێی ڕازیبێت) فه‌رموو كه‌ تووشی به‌ڵایه‌كی گه‌وره‌ ده‌بێت به‌ره‌و كوشتنی، جا ئه‌وه‌ی فەرمووی وابوو ڕووی دا .

أنه أخبر في شأن عثمان بن عفان ـ رضي الله عنه ـ انه ستصيبه بلوى شديده يريد قتله فكان كما قال .رواه البخاري

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) دوعای كرد بۆ عومه‌ری كوری خه‌تتاب (خوای گەورە لێی ڕازیبێت) كه‌ خوای گه‌وره‌ ئیسلامی پێ به‌عززه‌ت و سه‌ربه‌رز بکات، دوعاكه‌ی گیرابوو وه‌ عومه‌ری كوڕی خه‌تتاب موسڵمان بوو وه‌ ئیسلام له‌سه‌رده‌می ئه‌ودا زۆر بڵاوبووه‌وه‌و سه‌ركه‌وتن له‌دوای سه‌ركه‌وتنی به‌ده‌ست ده‌هێنا.

أنه دعا لعمر بن الخطاب رضي الله عنه بأن الله تعالى يعز به الأسلام أبابي جهل أبن الهشام فأصابت دعوته عمر فأصبح مسلما فعز بإسلامه كل من أضحى مسلما

 پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) دوعای كرد بۆ ئیمام عه‌لی  (خوای گەورە لێی ڕازیبێت) كه‌ گه‌رما و سه‌رمای تووش نه‌بێت، ئه‌وه‌بوو ئیمام عه‌لی هیچ كات هه‌ستی به‌ گه‌رما و سه‌رما نه‌ده‌كرد.

أنه دعا لعلي بن أبي طالب ـ رضي الله عنه ـ بذهاب الحر والبرد عنه فكان علي لايجد حرا ولا بردا ،رواه البيهقي.

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) دوعای كرد بۆ ابن عباس (خوای گەورە لێی ڕازیبێت) له‌ شاره‌زابوون و فیقه له‌ ئایین و زانستی ته‌ئویل، بۆیه‌ ابن عباس وه‌كو ده‌ریایه‌ك وابوو له‌ زانستدا.

أنه دعا لابن عباس بفقه الدين وعلم التأويل فصار بحراً زخاراً واسع العلم

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) دوعای كرد بۆ ئەنەسی كوڕی مالك (خوای گەورە لێی ڕازیبێت) كه‌ سه‌روه‌ت و سامان و منداڵی زۆر بێت وهه‌روه‌ها ته‌مه‌نیشی درێژ بێت، ئه‌وه‌بوو نزیكه‌ی سه‌د ساڵ ژیا و له‌ وه‌چه‌ی خۆی نزیكه‌ی سه‌د و بیست ته‌نها كوڕی هه‌بوو، وه‌ دارخورمای هه‌بوو له‌ ساڵێكدا دوو جار به‌روبوومی ده‌گرت.

انه دعا لآنس بن مالك بكثره المال والولد وبطول العمر فعاش نحو المائه سنه وكان ولده من صلبه مائة وعشرين ولدا ذكرا ،وكان له نخل يحمل في كل سنه حملين.

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) دوعای بۆ (ثابت بن قیس بن شماس) (خوای گەورە لێی ڕازیبێت) كرد كه‌ به‌ خۆشی و شادی بژێت و به‌شه‌هیدی بكوژرێت، ئه‌وه‌ی فه‌رمووی ڕوویدا.

أنه دعا لثابت بن قيس بن شماس بأنه يعيش سعيدا ويقتل شهيدا فكان كذلك.

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) ئه‌و کاتەی (زینب كچی جحش)ی خواست، له‌ قوسعه‌یه‌كدا كۆمه‌ڵێ خه‌ڵكی زۆری نان ده‌رخوارد دا به‌شی هه‌موویانی كرد و پاشان له‌نێویانی هه‌ڵگرت و هه‌موو تێر بوبوون و خواردنه‌كه‌ش وه‌كو خۆی مابوو یان زیاتر بوو.

أنه حين تزوج بزينب بنت جحش أطعم خلقا كثيراً من طعام قدم إليه في قصعه ثم رفع الطعام من بينهم وقد شبعوا وهو كما وضع أو أكثر .كما رواه أبو نعيم.

 پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) ڕایگه‌یاند كه‌ كیسرا پادشای فارس ده‌كوژرێت، ئه‌وه‌بوو ڕوویدا.

انه أخبر بقتل كسرى كذلك في ليلة مقتله الخبر كما ذكر

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) ده‌رباره‌ی (الحسین كوڕی ئیمام عه‌لی) فه‌رمووی: ئه‌م كوڕه‌م گه‌وره‌یه‌و، خوای گه‌وره‌ دوو كۆمه‌ڵی موسڵمانانی پێ ساز و چاك ده‌كاته‌وه‌، ئه‌وه‌ی فه‌رمووی ڕوویدا. ئه‌وه‌بوو كاتێك (الحسین) كه‌ ئیمام عه‌لی باوكی شه‌هیدكرا، چل هه‌زار موسڵمان به‌یعه‌تیان پێیدا له‌سه‌ر مردن و جه‌نگكردن، به‌ڵام ئیمام حوسێن ته‌نازولی كرد له‌ خه‌لافه‌تی خۆی بۆ موعاویه‌ تاكو خوێنی موسڵمانان نه‌ڕژێت و نه‌بێته‌ شه‌ڕێكی گه‌وره‌.

أنه قال في الحسن بن علي ان ابني هذا سيد ولعل الله ان يصلح به بين فئتين عظيمتين من المسلمين فكان كما قال .فانه لما توفى ابوه بايعه اربعون ألفا على الموت فتنازل عن الخلافه لمعاويه حقنا لدماء المسلمين .رواه البخاري 

 كاتێك قوڕه‌یش هه‌موو له‌ (دار الندوة) كۆبوونه‌وه‌یان هه‌بوو و ڕێككه‌وتن له‌سه‌ر كوشتنی پێغه‌مبه‌ری خوا و كۆمه‌ڵێ پیاویان نارده‌ سه‌ر ماڵه‌كه‌ی و له‌به‌رده‌م ده‌رگاكه‌ی ڕاوه‌ستان تاكو پێغه‌مبه‌ری خوا ده‌ربچێت و پێكه‌وه‌ هیرش ببه‌نه‌ سه‌ری و بیكوژن، ئه‌وه‌بوو ده‌رچوو بێ ئه‌وه‌ی بیبینن وە به‌ڵكو مشتێ خۆڵی خسته‌ سه‌ر سه‌ری هه‌موو چه‌كداره‌كان.

أنه لما أجتمعت صناديد قريش في دار الندوة وأجمعوا على قتله وجاءواإلى بابه ينتظرون خروجه فيضربونه بالسيوف ضربه رجل واحد خرج عليهم ووضع التراب على رأس كل واحد منهم

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) به‌ (أمیة بن خلف)ی ووت كه‌ ده‌یكوژێت، ئه‌وه‌بوو  له‌ جه‌نگی به‌دردا به‌كافرێتی كوژرا.

أنه أخبر أميه بن خلف أنه يقتله فقتل كافر ا يوم بدر .رواه البخاري

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) لە غەزای بەدردا شوێنی كوژراوانی كافره‌كانی بۆ هاوه‌ڵانی ژمارد و فه‌رمووی: ئه‌مه‌ شوێنی كوشتنی فڵانه‌ سبه‌ینێ وە ده‌ستی پیرۆزی ده‌خسته‌ سه‌ر شوێنه‌كه‌، وه‌ ئه‌مەش و ئه‌مه‌ش، ئه‌وه‌ی کە ڕوویدا هه‌روه‌كو فه‌رمووی وابوو، هیچ كه‌سێك له‌شوێنی ده‌ستی تێ نه‌په‌ڕی بۆ شوێنێكی تر.

أنه عد لآصحابه في بدر مصارع الكفار فقال :هذا مصرع فلان غدا ويضع يده على الأرض ،وهذا ،وهذا ،فكان كما وعد .وما تجاوز احد منهم موضوع يده .رواه ابو داود.

پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم) له‌ غەزای (حنین) مشتێ خۆڵی فڕێ دا به‌ ڕووی كافره‌كاندا. بۆیه‌ هه‌موویان چاویان پڕ بوو له‌ خۆڵ و شكستیان خوارد.

أنه في غزوة حنين رمى الكفار بقبضه من تراب وقال :شاهت الوجوه فامتلأت اعينهم ترابا كلهم وهزموا عن أخرهم .رواه مسلم وغيره.

 موعجیزه‌ی ئیسراء و میعراج له‌ مزگه‌وتی (الحرام) له‌ مه‌ككه‌ به‌ره‌و مزگه‌وتی (الاقصى) له‌ فه‌له‌ستین.

معجزة الأسراء والمعراج من المسجد الحرام إلى المسجد الأقصى

 پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله علیه وسلم)جارێکیان ده‌ستی به‌ئاو ده‌گه‌یاند، هیچ شتێك نه‌بوو له‌په‌نایدا خۆی حه‌شار بدات ته‌نها لقه‌ دارخورمایه‌كی بچووك نه‌بێت و دانه‌یه‌كی تر دوور بوو لێیه‌وه‌، پاشان فه‌رمانی كرد به‌ هه‌ردووكیان و هاتن بۆلای و  له‌به‌رچاو دایان پۆشی، تاكو كاری خۆی ئه‌نجام دا و فه‌رمانی كرده‌وه‌ پێیان بگه‌ڕێنه‌وه‌ شوێنی خۆیان.

انه جاء مره إلى قضاء الحاجه ولم يجد شيئا يستتر به سوى جذع نخله صغيره وأخرى بعيده عنها .ثم أمر كلا منها فأتتا إليه فسترتاه حتى قضا حاجته ثم أمر كلا منهما بالمضي إلى مكانها .راواه الأمام أحمد والطبراني.

 الحمد لله وصلى الله على سيدنا محمد عليه افضل الصلاة وأتم التسليم والله يتقبل منا صالح الأعمال .